Hazır Uzay mekiğiyle ilgili başlık açılmışken bu konuyla alakalı bir kaç bilgi vermek istiyorum.
Bilindiği üzere uzay mekikleri çok komplike araçlardır. Mekiklerin uzaya gönderilmeleri , yörüngeye oturtulmaları ve yörüngeden dünyaya sağ salim dönüş yapmaları yüksek önem arz eden olaylardır. Kısacası mekiklerin hizmette tutulmaları gerçekten çok uğraş gerektiren bir iştir.
Kimi zaman gözden kaçan veya gözardı edilen ayrıntılar çok büyük hatalara yol açmaktadır. bu tür hataların sonucunda da her zaman için çok büyük kazaların meydana gelme olasılığı bulunmaktadır.
Öyleki kimi zaman bu olasıklar olasılık olmaktan çıkar gerçekleşir . sözünü ettiğim bu tür bir ihmalin yol açtığı kazalardan belkide en kötüsü , 1986 yılında Challenger uzay mekiğinin kalkıştan çok kısa bir süre sonra havada infilak etmesi sonucu 7 mekik mürettabatının tamamının öldüğü kazadır.
Benim bu anlattıklarımdan gelmek istediğim nokta, mekiklerin nasıl karmaşık araçlar olduğunu ve bu araçların hizmette tutulmasının ne kadar zor olduğunu göstermek.
Bunun içinde öncelikle mekiklerin yapısını iyi anlamak lazım.
Benim şimdilik mekiklerin yapısıyla ilgili başlangıç yapmak istediğim konu, mekiklere itiş gücü sağlayan birimler. ben bu birimleri kabaca fazla detayına inmeden anlatmak istiyorum.
Temel olarak , uzay mekiğine kalkışta itiş gücünü veren 3 birim vardır. bunlardan birincisi bilindiği üzere mekiğin ana motorlarıdır. bu motorlardan 3 tane vardır.
bu 3 motor, sıvı hidrojen ve sıvı oksijenle çalışır. motorlar gereken yakıtı mekiğe bağlı olan dış yakıt tankından alırlar. ( dış yakıt tankı resimdeki kiremit renkli olan büyük tanktır )
itici gücü sağlayan ikinci birim ise yukardaki resimde görüldüğü üzere mekiğin iki yanında bulunan 2 tane katı yakıt roketidir. ( bu roketler , resimde dış yakıt tankına sol ve sağ yandan bağlanmış olan beyaz renkli roketlerdir )
itiş gücü sağlayan üçüncü birim ise fırlatmanın son aşamasında devreye girer.öyleki mekik fırlatıldıktan bir kaç dakika sonra, mekiğin motorlarına yakıt sağlayan dış yakıt tankı mekikten ayrılır.bu ayrılmadan kısa bir süre sonrada mekiğin motorları kapatılır.
bu noktadan itibaren sözünü ettiğimiz itiş gücü sağlayan üçüncü birim devreye girer.bu birim "yörünge manevra sitemi" olarak adlandırılır.bu sisteme bağlı toplam 2 tane roket bulunmaktadır. mekiğin motorlarının bulunduğu ilk resme bakarsanız, motorların üstünde bulunan bu 2 roketi görebilirsiniz. (mekiğin 3 ana motorunun sol ve sağ üstündeler)
bu roketler aerodinamik sistemlerin (elevon,rudder vb.) çalışmadığı dış atmosferde mekiği hareket ettirmek için kullanılır. bu iki büyük rokete ilaveten, mekiğin önünde ve arkasında bulunmak üzere 40 tan fazla küçük rokette mekiği yörüngede hareket ettirmek için kullanılır.
şimdilik detaya girmeden kabaca uzay mekiklerine itiş gücü sağlayan birimleri anlatmaya çalıştım. umarım faydalı olmuştur.
