Uçak Tipi Mc Donnell-Douglas F-4E
Hizmete Giriş 1974
Hizmetten Çıkış
Miktar 182Uçak Tipi Mc Donnell-Douglas RF-4E
Hizmete Giriş 1978
Hizmetten Çıkış
Miktar 54F-4 Phantom II ABD'li McDonnell Douglas Corporation tarafından üretilen çok amaçlı avcı-bombardıman uçağı.
Yapımına ilk kez 1961'de başlanmıştır. 1996 yılına kadar Amerikan Ordusu tarafından aktif hizmette kullanılmıştır. Avusturalya, Almanya, İsrail, İran,İngiltere, Japonya, İspanya, Güney Kore, Türkiye, Yunanistan hava kuvvetlerinde görev yapmıştır. Almanya, Japonya, İran, Güney Kore, Türkiye ve Yunanistan hava kuvvetlerinde halen hizmet vermektedir. Rus muadili Mikoyan-Gurevich MiG-23'tür.
F-4 Vietnam Savaşı sırasında Amerikan ordusu tarafından sığnakları ve köyleri napalm bombaları ile yakmak ve de havadan destek vermek için kullanılmıştır. Vietnam Savaşı sırasında Vietnam Halk Cephesi bunlardan sadece 9 tanesini vurmayı başara bilmişti. Bunun nedeni ise F-4 lerin çok hızlı süpersonik uçaklar olmasıydı. Oysa Vietnam Halk Cephesi'nin elinde sadece 1950'li yılardan kalma jet uçakları vardı.
Türk Hava Kuvvetleri 1970'li yıllarda önemli "Phantom" kullanıcılarından biri olmuştur. THvKK'lığı bir kısmı yeni sipariş, bir kısmı da diğer NATO ülkelerinden transfer olarak toplam 236 "Phantom"a sahip olmuştur, Bunlardan 182'si F-4E'dir
Yunanistan'ın F-4'ler satın almak temayülünde olması neticesinde Türk Hükümeti de harekete geçmiş, 1972'de TBMM'de kabul edilen 1601 sayılı yasa ile FMS (Foreign Military Sales-Yabancı Askeri Satışlar) çerçevesinde "Peace Diamond I" projesi ile 40 adet F-4E/RF-4E satın almayı kararlaştırmıştır.
"Phantom" eğitimi görmek üzere 8'i pilot, 4'ü SSO subayı, 2'si bakım, 1'i elektronik subayı ve 86'sı çeşitli branşlardan oluşan astsubay olmak üzere toplam 101 kişilik kafile iki grup halinde ABD'ye gitmiştir. İlk kafile 13.10.1973'de, ikinci kafile ise 03.07.1974'de hareket etmiştir. 15.08.1974'de de 1. Ana Jet Üs (Eskişehir)'de bir yurtiçi eğitim merkezi kurulmuş ve faaliyete başlamıştır.
İlk iki "Phantom" (seri no. 73-1016 ve 73-1017) USAF pilotları tarafından 30.08.1974 tarihinde 1. Ana Jet Üs'se getirilmiştir. F-4E'lerin gelişi ile birlikte yeni bir subay sınıfa ihtiyaç duyulmuştur. Başlangıçta Sistem Silah Operatörü "SSO" daha sonraları Sistem Silah Subayı "SSS" olarak adlandırılan bu subayların yetiştirilmesi için 113. Filo ve Şimşek Kıt'a bünyesinde yetiştirme programı uygulanmış, Şimşek Kıt'a 1977'de lağvedildikten sonra bu görev Malatya-Erhaç'taki 7. Ana Jet Üs bünyesinde bulunan 171. Filo'ya devredilmiştir. Bu görev şu anda Konya'daki 3. Ana Jet Üs bünyesinde bulunan 131. Filo tarafından yerine getirilmektedir.
Kıbrıs Barış Harekatı nedeniyle ABD ambargo uygulamaya başlayınca 1974'de gelen uçak sayısı 8 adet F-4E ile sınırlı kalmıştır. Bunlardan dördü 112. Filo'ya, diğer dördü de 113. Filo'ya teslim edilmiştir. 8 Ocak 1975'ten itibaren teslimata tekrar başlanmış, gelen "Phantom"lar 6. Ana Jet Üs'deki 161. Filo'ya tahsis edilmiştir. Ancak bu filonun bilahare F-16C'lerle donatılması üzerine "Phantom"lar, F-5A'ların yerini almak üzere 7. Ana Jet Üs'deki 171. ve 172. Filo'lara devredilmiştir.
1977 yılında "Peace Diamond II" dahilinde, 32 adet F-4E ve RF-4E'yi kapsayan ikinci bir sipariş açılmıştır. Bu partide gelen uçaklar 1. Ana Jet Üssü'nde bulunan 111. , 112. ve 113. Filo'ları donatmak ve mevcut F-100'leri değiştirmek üzere kullanılmıştır. RF-4E'lerin tamamı 113. Filo'ya RF-84F'lerin yerini almak üzere verilmiştir.
"Peace Diamond III" kapsamında 16 USAF F-4E "Phantom"u 1981 Haziran'ından itibaren teslim alınmış, bu uçaklar yeni kurulan 172 Filo'nun donatılması için kullanılmıştır. 1984 ortalarında da "Peace Diamond IV" çerçevesinde USAF'dan 14 adet F-4E daha gelmiş ve bu uçaklar yedek olarak çeşitli "Phantom" filolarına dağıtılmıştır.
USAF'tan emekliye ayrılan 40 adet F-4E de "Peace Diamond V" Haziran-Kasım 1987 arasında THvKv'lerine teslim edilmiştir. Bu uçakların bir kısmı Konya'daki 3. Ana Jet Üs'deki 131. ve 132. Filo'lardaki F-100D'lerin değiştirilmesi için kullanılmış bakiye de diğer filolara yedek olarak dağıtılmıştır.
Türkiye'nin Körfez Savaşı'nda ABD'yi desteklemesi neticesi Türk Hava Kuvvetleri'ne "Peace Diamond VI" dahilinde USAF'dan çıkmış 40 "Phantom" daha verilmiştir. Bu uçakların sevkiyatı 25 Mart 1991'de başlamış ve 112. ile 172. Filo'nun yeniden teçhizi için kullanılmıştır. 1992 - 1994 arasında da Luftwaffe'den emekliye ayrılan 32 adet RF-4E Türkiye'ye hibe edilmiş ve bu uçaklar da 113. Filo'ya tahsis edilmiştir. Aynı şekilde 173. Filo da bu uçaklarla donatılmış, filoda mevcut F-4E'ler de 172. Filo'ya transfer edilmiştir. 172. Filo'daki F-4E'ler de 171. Filo'ya transfer edilmiştir. Bunun neticesi 171. Filo kara taarruz, 172. Filo önleme ve 173. Filo da foto-keşif görevlerini üstlenmiştir.
RF-4E, F-4E'nin foto-keşif görevi yapabilen varyasyonudur. 1978'den itibaren Türk Hava Kuvvetleri'nin en önemli keşif unsurlarından biri olmuştur. THvKv'leri bir kısmı yeni sipariş, bir kısmı da diğer NATO ülkelerinden transfer olarak toplam 236 F-4E ve RF-4E'ye sahip olmuştur. Bunlardan 54'ü RF-4E'dir.
Luftwaffe'den emekliye ayrılan 46 adet RF-4E Türkiye'ye Alman kredisi ile verilmiş, 1992 - 1994 arasında teslim edilmiştir. Bu uçaklar 113. Filo ile 173. Filo'ya teslim edilmiştir. 173. Filo'da mevcut F-4E'ler de 172. Filo'ya transfer edilmiştir.
5000'inci F-4E "Phantom" 77-0290 seri numarası ile şu anda 112. Filo'da görev yapmaktadır.
Türk Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan 54 adet F-4E'yi modernize etmek ve ömürlerini uzatmak için iki firmadan teklif aldı. Bu firmalardan biri Luftwaffe F-4F ICE geliştirme programını gerçekleştiren Daimler Benz Aerospace ile İsrael Aircraft Industries IAI idi. 600 milyon ABD Dolarlık kontrat IAI'ye verildi. Kontrat gereğince ilk 26 uçağın geliştirilmesi İsrail'de, bakiye 28'inin ise Türkiye'de yapılması kabul edilmişti. Türkiye'de yapılacak işlemler için her türlü kit IMI tarafından temin edilecekti.
İlk iki uçak (73-1025 ve 73-1032) 27 Şubat 1997'de İsrail'e götürülmüştür. İlk uçağın (73-1032) geliştirilme ve ömür uzatma işlemleri tamamlanarak 11 Şubat 1999'da ilk tecrübe uçuşunu gerçekleştirmişdir. İlk teslimatlar 27 Ocak 2000'de yapılmıştır ve geliştirme-ömür uzatma işlemleri 2003 yılına kadar sürmüştür.
F-4E/2020'lere ilk önerilen Norden APG-76 radarı yerine Lavi için geliştirilen Elta Electronics firmasına ait ELO/M-2032 takılmıştır. Kaiser/E1-OP geniş açılı HUD ve pilot için HOTAS da yapılan yeniliklerden bazılarıdır. Astronotik hava data bilgisayarı, Elsra SPS-100 ve Elta pasif/aktif elektronik savaş sistemleri ile GPS INS sistemleri de monte edilmiştir.
Gövdede yapılan temel değişiklikler ise malzeme yorulmasına karşı yapısal elemanların güçlendirilmesi, kabloların tümünün yenilenmesidir.
Bu değişiklikler ile uçağın ömrü 2020 yılına kadar uzatılmaktadır. İlk gelen "Terminator"lar 1. Ana Jet Üssü'ndeki 111. Filo'ya tahsis edilmiştir.
F-4E specs/doneleri:Crew/mürettebat: 2
engines/motorlar: 2 x General Electric J-79-GE-15
thrust/itiş gücü: 75.46 kN/ea.
Wingspan/kanat açıklığı: 11,68m.
Length/boyu: 17,71m.
Height/yükseklik: 4,99m.
Max take-off weight/azami kalkış ağırlığı: 26,886kg.
Max speed/azami hız: 2,310km/h.
Cruising speed/seyir hızı: 974km/h.
Range/menzil: 2,888km.
Ceiling/tavanı: 18,100m.
Armament/silah donanımı: Up to 7,230kg of externally carried nuclear or conventional bombs, rockets, missiles, or 20mm cannon pods in various combinations including 4 x AIM-9 "Sidewinder" & 4 x AIM-7 "Sparrow" AA missiles/ 7,230kg'a kadar nükleer, konvansiyonel bombalar, roketler ve 20mm top podu dahil değişik kombinasyonlar(4 x AIM-9 "Sidewinder" ve 4 x AIM-7 "Sparrow" AA güdümlü füze dahil).
MEVCUT F-4E/RF-4E ÜSLERİ1.inci Ana Jet Üs, Eskişehir
111. Filo /111st Squadron................ F-4E/2020 "Terminator"
112. Filo/112nd Squadron............... F-4E "Phantom II"
113. Filo/113rd Squadron................. RF-4E "Phantom II"
3.üncü Ana Jet Üs, Konya
131. Filo/131st Squadron................ F-4E "Phantom II"
132. Filo/132nd Squadron................ F-4E Phantom II"
7.nci Ana Jet Üs, Erhaç
171. Filo/171st Squadron................. F-4E "Phantom II"
172. Filo/172nd Squadron................. F-4E "Phantom II"
173. Filo/173rd Squadron................. RF-4E "Phantom II"
F-4E Serials/Seri No.ları(In accordance with their arrival dates/Geliş tarihlerine göre)
"Peace Diamond-I" program/ "Barış Pırlantası-I" programı: Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
73-1016 30.08.1974
73-1017 30.08.1974 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1018 23.09.1974
73-1019 23.09.1974 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1021 21.10.1974
73-1022 04.11.1974
73-1020 11.11.1974 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1023 29.11.1974
73-1025 08.01.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1027 08.01.1975
73-1024 16.01.1975
73-1028 16.01.1975
73-1026 22.01.1975
73-1029 22.01.1975
73-1030 02.05.1975
73-1031 02.05.1975
73-1041 16.10.1975
73-1043 16.10.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1045 16.10.1975
73-1046 16.10.1975
73-1047 16.10.1975
73-1048 16.10.1975
73-1034 20.10.1975
73-1038 20.10.1975
73-1040 20.10.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1044 20.10.1975
73-1049 20.10.1975
73-1050 20.10.1975
73-1032 23.10.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1033 23.10.1975
73-1035 23.10.1975
73-1037 23.10.1975
73-1039 23.10.1975
73-1042 23.10.1975
73-1036 31.10.1975
73-1053 31.10.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1051 31.10.1975
73-1052 31.10.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73.1054 17.11.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
73-1055 17.11.1975 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
"Peace Diamond-II" program/ "Barış Pırlantası-II" programı: Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
77-0280 07.04.1978
77-0285 07.04.1978
77-0278 12.04.1978
77-0279 12.04.1978 Upgraded to F-4E/2020 modernizasyonu
77-0281 26.04.1978
77-0282 26.04.1978
77-0284 22.05.1978 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
77-0286 22.05.1978
77-0287 22.05.1978
77-0289 22.05.1978 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
77-0283 07.06.1978
77-0288 07.06.1978 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
77-0291 23.06.1978
77-0293 23.06.1978
77-0290 01.07.1978 5000. F-4E Phantom, 112.Filoda uçmaktadır
77-0292 01.07.1978
77-0294 06.07.1978
77-0295 06.07.1978
77-0296 24.07.1978
77-0297 24.07.1978 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
77-0298 31.07.1978
77-0299 31.07.1978 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
77-0300 01.09.1978 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
77-0301 01.09.1978
77-0302 18.09.1978
77-0277 18.09.1978
77-0303 03.10.1978
77-0304 03.10.1978
77-0305 06.11.1978
77-0307 06.11.1978
77-0306 15.11.1978
77-0308 01.12.1978
"Peace Diamond-III" program/ "Barış Pırlantası-III" programı: Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
66-0312 17.07.1981
66-0373 17.07.1981
66-0215 17.07.1981
67-0336 17.07.1981
67-0304 17.07.1981
67-0222 08.08.1981
67-0242 08.08.1981
67-0374 08.08.1981
67-0293 18.10.1981
67-0259 18.10.1981
67-0227 03.12.1981
67-0251 03.12.1981
67-0262 03.12.1981
67-0338 05.02.1982
68-0307 13.02.1982
66-0318 16.04.1984
"Peace Diamond-IV" program/ "Barış Pırlantası-IV" programı: Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
67-0208 16.04.1984
67-0273 16.04.1984
67-0258 23.05.1984
67-0316 23.05.1984
67-0221 22.10.1984
66-0305 22.10.1984
67-0216 02.11.1984
67-0342 02.11.1984
67-0248 08.11.1984
67-0387 08.11.1984
67-0217 08.11.1984
67-0290 15.12.1984
66-0307 15.12.1984
67-0233 08.01.1985 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
"Peace Diamond-V" program/ "Barış Pırlantası-V" programı: Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
66-0300 18.06.1987
66-0297 18.06.1987
66-0354 18.06.1987
67-0269 18.06.1987
66-0301 10.07.1987
66-0346 10.07.1987
66-0379 10.07.1987
67-0226 20.07.1987
67-0268 28.07.1987
67-0272 28.07.1987
66-0336 28.07.1987
66-0355 28.07.1987
66-0298 11.08.1987
66-0317 11.08.1987
66-0314 11.08.1987
67-0230 26.08.1987
67-0232 26.08.1987
66-0304 28.08.1987
67-0210 28.08.1987
66-0351 16.09.1987
66-0303 16.09.1987
67-0302 16.09.1987
66-0309 22.09.1987
66-0320 22.09.1987
66-0339 22.09.1987
66-0361 22.09.1987
67-0285 22.09.1987
66-0345 16.10.1987
67-0334 16.10.1987
68-0313 16.10.1987
68-0350 16.10.1987
66-0370 04.11.1987
67-0280 04.11.1987
67-0354 04.11.1987
68-0319 04.11.1987
66-0323 24.11.1987
66-0333 24.11.1987
66-0344 24.11.1987
67-0344 24.11.1987
"Peace Diamond-VI" program/ "Barış Pırlantası-VI" programı: Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
67-0396 25.03.1991
68-0342 25.03.1991
68-0427 25.03.1991
68-0532 25.03.1991
68-0446 03.05.1991
68-0461 03.05.1991
68-0482 03.05.1991
68-0497 03.05.1991 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
68-0347 11.05.1991
68-0351 11.05.1991
68-0374 11.05.1991
68-0473 11.05.1991
68-0528 11.05.1991 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
67-0398 17.07.1991
67-0398 17.07.1991
68-0403 17.07.1991
68-0409 17.07.1991
68-0498 17.07.1991 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
67-0353 10.08.1991
67-0382 10.08.1991
68-0348 10.08.1991
68-0383 10.08.1991
68-0504 10.08.1991 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
67-0372 20.08.1991
67-0376 20.08.1991
67-0391 20.08.1991
68-0474 20.08.1991
68-0346 09.10.1991
67-0395 10.10.1991
67-0360 23.11.1991
66-0400 23.11.1991
66-0331 05.12.1991
66-0334 13.02.1992
69-7585 13.02.1992 Upgraded to F4E/2020 modernizasyonu
66-0292 20.02.1992
67-0265 18.03.1992
66-0326 08.04.1992
67-0298 08.04.1992
67-0301 08.04.1992
66-0359 29.04.1992
67-0319 29.04.1992
RF-4E Serials/Seri No.ları(In accordance with their arrival dates/Geliş tarihlerine göre)
"Peace Diamond-II" program/ "Barış Pırlantası-II" programı: Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
77-0309 15.10.1978
77-0310 01.12.1978
77-0311 02.02.1978
77-0313 02.02.1978
77-0312 07.03.1978
77-0314 07.03.1978
77-0315 20.04.1979
77-0316 20.04.1979
Transfers from Luftwaffe/Luftwaffe'den transferler:Serial / Seri No Arrival Date/Geliş tarihi Current Status/Şu andaki durumu .
69-7503 11.11.1992
69-7513 11.11.1992
69-7515 11.11.1992
69-7452 11.11.1992
69-7465 11.11.1992
69-7467 11.11.1992
69-7475 11.11.1992
69-7478 11.11.1992
69-7480 11.11.1992
69-7483 11.11.1992
69-7497 11.11.1992
69-7530 14.04.1993
69-7520 23.04.1993
69-7455 25.05.1993
69-7504 01.07.1993
69-7505 14.07.1993
69-7510 14.07.1993
69-7525 30.07.1993
69-7469 16.09.1993
69-7479 16.09.1993
69-7453 21.10.1993
69-7488 21.10.1993
69-7490 21.10.1993
69-7451 08.12.1993
69-7489 08.12.1993
69-7514 08.12.1993
69-7458 13.01.1994
69-7468 13.01.1994
69-7481 23.02.1994
69-7485 23.02.1994
69-7501 07.04.1994
69-7521 07.04.1994
69-7466 26.05.1994
69-7518 26.05.1994
69-7456 09.06.1994
69-7459 09.06.1994
69-7526 09.06.1994
69-7473 21.07.1994
69-7484 21.07.1994
69-7457 08.09.1994
69-7512 08.09.1994
69-7472 19.10.1994
69-7523 19.10.1994
69-7522 24.11.1994
69-7524 24.11.1994
69-7448 24.11.1994
Bu uçak halen "İstanbul Yeşilköy Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "İstanbul Yeşilköy Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "Ankara ODTÜ Teknoloji Müzesi"nde sergilenmektedir. Müzecilik anlayışı bu olmamalıydı!!! 
Bu uçak halen "1.Ana Jet Üssü"nde 77-0290 seri numarasıyla görevdedir.
Tüm Döküman ve Resimler "http://www.hvkk.tsk.tr", "http://www.hho.edu.tr/muze/muze.htm", "http://www.wikipedia.org", "http://www.tayyareci.com" sitelerinden derlenmiştir.
