Uçak Tipi Canadair T-33 Mk.III Silverstar
Hizmete Giriş 1958
Hizmetten Çıkış 1982
Miktar 58Uçak Tipi Lockheed RT-33A
Hizmete Giriş 1955
Hizmetten Çıkış 1994
Miktar 24Uçak Tipi Lockheed T-33A Silverstar
Hizmete Giriş 1951
Hizmetten Çıkış 1996
Miktar 116ABD'li uçak üreticisi olan Lockheed Aircraft Corporation firması tarafından üretilen T-33A USAF'ta 1948 yılından Cessna T-37A'nın çıktığı 1957 yılına ve Northrop T-38A'nın çıktığı 1961 yılına kadar görev yapan tek jet eğitim uçağıdır. Temel eğitim, enstruman eğitim ve deney uçağı olarak kullanılmıştır. 6557 adet üretim miktarıyla dünyada en çok kullanılan jet eğitim uçağı olmuş 40 yıldan fazla bir süre görevde kalmıştır.
T-33, USAF'ın ilk jet avcı uçağı olan Lockheed P-80 "Shooting Star"ın (bilahare F-80 olarak adlandırılmıştır) bir gelişimidir. 1940'lı yılların sonlarına doğru TF-80 adı altında, P-80'in gövde boyu uzatılmış, kokpit iki kişilik "tandem" hale getirilmiş olarak göreve başlamıştır. İlk uçuşu 1948 Mart'ında gerçekleştirilmiştir. Bu uçağın yapımındaki ana maksat, pervaneli uçaklarda uçmuş savaş pilotlarına temel jet eğitimi verebilmektir.
1950'li yılların başlarında NATO hava gücünü yaratabilmek için Kanada kendi hava personelinin eğitimine ilaveten birkaç bin müttefik personelinin eğitimini de yüklenmiştir. Bu uygulama için Kanada'ya 20 adet T-33A-1-LO hibe edilmiş, bilahare 10 adet te ödünç verilmiştir. Kanada kendi versiyonu olan T-33'leri üretmeye 1951'de başlayınca bu uçaklar Türkiye ve Yunanistan Hava Kuvvetleri'ne transfer edilmiştir. Kanada yapısı T-33'ler Canadair firması tarafından yapılmış, yapımcı firma tarafından CT-33AN olarak, USAF tarafından ise T-33 Mk.III olarak adlandırılmıştır. 27 Kasım 1951'de ilk uçuşunu yapan Kanada yapımı T-33'ler Amerikan yapımlarına gövde konstrüksiyonu olarak benzemektedir. Ancak İngiliz menşeili, 5100 libre itiş gücünde Rolls-Royce "Nene-10" turbojet motoruyla tahrik edilmiştir. Kanada'ya ilaveten bu uçaklar Fransa, Yunanistan, Portekiz, Türkiye ve Bolivya tarafından da kullanılmıştır. CT-33AN'den toplam 656 adet üretilmiştir.
Aynı şekilde Japonya'da Kawasaki fabrikasında da 1 Temmuz 1954'den itibaren lisans altında üretimine başlanmış ve toplam 210 adet üretilmiştir.
Belçika, Brezilya, Kanada, Şile, Milliyetçi Çin, Kolombiya, Küba, Danimarka, Etyopya, Fransa, Yunanistan, İran, İtalya, Japonya, Güney Kore, Hollanda, Norveç, Pakistan, Peru, Filipinler, Portekiz, Suudi Arabistan, İspanya, Tayland, Uruguay, Amerika Birleşik Devletleri, Venezuela, Yugoslavya ve Türkiye'nin de dahil olduğu 30 civarında ülke T-33A kullanıcısı olmuştur.
1959 yılı sonuna kadar toplam 6557 T-33'ün 5691 adedi T-33A tipindedir. RT-33A versiyonu ise yabancı ülkelerin kullanımı için geliştirilmiş bir hava keşif-fotoğraf modelidir. Bu modelde buruna bir kamera konmuş, diğer gerekli ekipmanlar da arka koltuğun yerine yerleştirilmiştir. MAP (Military Aid Program=Askeri Yardım Programı) çerçevesi içinde Fransa, Italya, Hollanda, Pakistan, Tayland ve Türkiye'ye verilmişlerdir.
T-33'ler, USAF'ın önleme uçağı (interceptor) olan F-94'lerin gelişmesinde de rol oynamıştır. F-94'lerin kanatları, kuyruk kısmı ve iniş takımları T-33'den alınmıştır.
THKv'nin jet uçaklarına geçişi: 16 Ekim 1950'de 8 hv plt.sb.ın ABD-Arizona'daki Edwards AFB'ye gönderilmiştir. Bu sekiz pilot aynı zamanda ülkemizin ilk jet pilotlarıdır (1). İsimleri aşağıda yazılı bu pilotlarımız sırası ile T-6, T-33, F-80 ve F-84 ile eğitim uçuşlarını tamalayıp 1951 Mayıs'ında ülkemize dönmüşlerdir. İlk gelen T-33'ler T-33A'lar olup ilk ikisi (51-4058, 51-4059) 27.Aralık.1951 tarihinde denizyolu ile İstanbul'a getirilmiştir. Diğer T-33'ler İtalya'nın Brindisi şehrinden uçurularak Balıkesir'e getirilmiştir. T-33A'ların gelişi 1993'e kadar devam etmiş olup toplam 110 adet THKv'ye katılmıştır. İlk gelen uçaklar 193.Filo'ya tahsis edilmiştir. Jet Eğitim Filosu 27.12.1951'den 1953'e kadar Balıkesir'de kalmış, bilahare Diyarbakır'a intikal etmiştir. Burada 1956 sonuna kadar görev yapan filo Eskişehir'e intikal etmiştir. 1957'den itibaren 111.Jet Eğitim Filosu adıyla çalışan filonun adı 1958'de Müstakil Eğitim Filosu olarak değiştirilmiştir. 4 temmuz 1964'de Çiğli'ye intikal eden filo 1970'den itibaren 121. Jet Eğitim Filosu olarak yeniden adlandırılmıştır. 1993 yılından itibaren T-33'ler emekliye ayrılmaya başlamıştır. Bunun haricinde bütün filolarda birkaç T-33A 1996 yılı ortalarına kadar eğitim ve irtibat uçağı olarak görev yapmıştır. Canadair yapımı toplam 58 adet T-33 Mk.III 1958-1982 yılları arasında THKv'ne katılmıştır. 121.Filo'ya ilaveten, T-33A'larla birlikte aşağıdaki Jet Üsleri'nde eğitim ve irtibat uçağı olarak görev yapmışlardır. Bu üsler şunlardır:
1. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1953-1996
3. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1956-1996
4. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1956-1997
5. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1956-1996
6. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1956-1996
7. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1956-1996
8. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1956-1996
9. AJÜ Eğt., İrt. Kıt'ası................... 1956-1996
1955 Ocak-Temmuz ayları arasında da MAP programı dahilinde 22 adet RT-33A RCAF'den (Kanada) gelmiştir. Bunu 1983'de 2 adet Fransa'dan gelen RT-33A takip etmiştir. RT-33A'lar 1994 yılına kadar aşağıdaki filolar tarafından kullanılmıştır.
Jet Eğitim Filosu (Eskişehir)............1956-1958
Jet Keşif Filosu 114ncu Filo............1956-1958
192. Filo (9. AJÜ,Balıkesir)...................1982-1984
184. Filo (8.AJÜ, Diyarbakır)................1984-1994
Özellikleri/Specifications:Mürettebat/Crew: 2 (1(2))
Motor/engine: Allison J-35-A35 radyal kompresörlü turbojet/turbojet with radial compressor(3)
itiş gücü/thrust: 4600 lb(24.60kN)
kanat açıklığı/wingspan: 11,87m
uzunluk/length: 11,49m
yükseklik/height: 3,55m
kanat alanı/wing area: 22,0 m2
azami hız/max speed: 965km/h (Mach 0,85)
tavan/ceiling: 14,700m
menzil/range: 2,150km
(1)
İlk jet pilotlarımız * Yzb (Capt.) İbrahim TOZAN
* Yzb (Capt.) Cevat TUNA
* Yzb (Capt.) Tarık Gökeri
* Yzb (Capt.) Necdet HORASAN
* Ütgm (Lt.) Lütfü GÜNDOĞDU
* Ütgm (Lt.) Oğuz BARUT
* Ütgm (Lt.) Ali TEKİN
* Ütgm (Lt.) Tacettin Gökdeniz
(2) RT-33A'da mürettebat 1 pilottur/Crew is a single pilot in RT-33A
(3) T-33 Mk.III(CT-33AN)de Rolls Royce "Nene-10"/Rolls Royce "Nene-10" in T-33 Mk.III (CT-33AN)
Semboller/Abbreviations:RCAF: Kanada Hava Kuvvetleri/Royal Canadian Air Force
GAF: Alman Hava Kuvvetleri /German Air Force
FAF: Fransız Hava Kuuvetleri/French Air Force
HAF: Hollanda Hava Kuvvetleri/Royal Dutch Air Force
Cr.: Düştü/Crashed
Wr.:kaza-kırım/Wrecked
Mon:Anıt/Monument
Mu-An: Ankara Havacılık Müzesi'nde sergilenmekte/Being exhibited at Aviation Museum-Ankara
Mu-Ist: İstanbul Havacılık Müzesi'nde sergilenmekte/Being exhibited at Aviation Museum-Istanbul
(4) İtalya'ya verildi/given to Italy
(5) Fransa'ya verildi/given to French
(6) Protekiz'e verildi/Given to Portugal
(7) Hollanda'ya veridi/Given to Holland
Bu uçak halen "Çiğli-İzmir 2.Jet Eğitim Üssü"nde anıt uçak olarak sergilenmektedir.
Bu uçak halen "Çiğli-İzmir 2.Jet Eğitim Üssü"nde anıt uçak olarak sergilenmektedir.
Bu uçak halen "Ankara Etimesgut Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "Ankara Etimesgut Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "Ankara Etimesgut Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "İstanbul Yeşilköy Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "İstanbul Yeşilköy Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "İstanbul Yeşilköy Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "İstanbul Yeşilköy Havacılık Müzesi"nde sergilenmektedir.
Bu uçak halen "Amasya Merzifon 5.Ana Jet Üssü"nde anıt uçak olarak sergilenmektedir.
Bu uçak halen "Kütahya Hava Er Eğitim Tugay Komutanlığı Havacılık Müzesinde" sergilenmektedir.
Tüm Döküman ve Resimler
http://www.hvkk.tsk.tr
http://www.tayyareci.com
http://www.hvkk.tsk.tr/Turkce/muzelerimiz/AnkaraHavaMuzesi/index.htm
http://www.hho.edu.tr/muze/muze.htm
http://www.airliners.net
sitelerinden derlenmiştir.
21 Nisan 2009, 02:57:53