Bu eğitim dökümanı 101-Orhunlu tarafından hazırlanmıştır.
MFD Kullanımı:
Kısaltma: MFD
İngilizce açılımı: Multi function display
Türkçesi:
çok fonksiyonlu gösterge; Meteroloji radarından hava durum bilgisinden tutunda haritalar, uçuş göstergeleri motor kontrol göstergelerine kadar kombine edilmiş bir çeşit tv ekranlı gösterge paneli. (THKK'dan)
MFD nerededir?
MFD’ler, kokpitin ön panelinde iki yanda bulunan ekranlardır.
MFD nin görevi ve çalışması
Bu ekranlar; uçak ile ilgili neredeyse tüm ayarlamaları, silah sistemlerinin hedefe yönlendirilmesini ve radar gibi hayati işlevleri yerine getirmemizi sağlar.Bir MFD ekranı, bir ekran ve çevresindeki 20 adet seçim düğmesinden oluşmaktadır. Her seçim düğmesi, o an karşısında bulunan fonksiyonu yerine getirir.
Uçak belli ana modlarda iken (NAV,A-A vs.), ekranlar o moda uygun şekilde otomatik olarak seçilir. Daha sonra değiştirmek mümkündür.Örneğin A-A yani havadan havaya modunda sol ekran radarı gösterirken, sağ ekranda varsa füze, yoksa top kontrol sayfası açılır. NAV, yani navigasyon modunda da, sol ekran hava-hava radarını gösterir iken, sağ ekran HSD (yatay durum ekranı gösterir.
Resim: A-A moduna geçmeden önce
Resim: A-A moduna geçtikten sonra
Ana Menü Ekranı
MFD nin gösterebileceği ekranları seçmemizi sağlayan ana ekran.İlgili ekran adının yanındaki düğmeye basılarak o ekrana gidilir. Düğmelerin ismi OSB1, OSB2, OSB3, ... OSB20 ye kadar gider (Option Select Button-Seçenek düğmesi).
Sırasıyla sayfaları tanıyalım:
Yukarı sıra soldan sağa:
OSB1. BLANK: Boş bir sayfadır.
OSB2. HUD: O an HUD’da ne varsa ekrana yansıtır.
OSB3. RWR: O an RWR’de ne varsa ekrana yansıtır.
OSB4. RCCE: Keşif kamerası görüntüsü.
OSB5. RESET MENU: Fonksiyonları sıfırlama ekranı.
Yukarıdan aşağıya sağ sıra:
OSB6. SMS: Yük kontrol ekranı
OSB7. HSD: Yatay durum ekranı
OSB8. DTE: Veri terminal giriş ekranı
OSB9. TEST: Test ekranı
OSB10. FLCS: Uçuş Bilgisayarı Ayar Sayfası
Sağdan sola alt sıra:
OSB11. DCLT: Declutter, yani ekrandaki nesneleri azaltma seçeneği.
OSB12. FCR: Radar ekranına hızlı erişim düğmesi
OSB13. HSD: HSD Ekranına hızlı erişim düğmesi
OSB14. TEST: Test ekranına hızlı erişim düğmesi
OSB15. SWAP: Sağ ve sol MFD’ lerdeki ekranları yer değiştirir.
Aşağıdan yukarıya sol sıra:
OSB16. FLIR: Infrared ekranı.
OSB17. TFR: Yeryüzü izleme radarı ekranı (Alçak uçuş için oto pilot)
OSB18. WPN: Silahlar için özel ekran (Özellikle Maverick)
OSB19. TGP: Hedefleme modu ekranı (Lazer güdümlü bombalar için)
OSB20. FCR: Atış Kontrol Radarı ekranı.
1. BLANK
Boş bir ekran gösterir.
2. HUD arızalandığında, HUD daki görüntüyü MFD den almamızı sağlar.
3. RWR arızalandığında RWR’deki görüntüyü MFD’den almamızı sağlar. RWR
küçük bir ekrandır dolayısı ile eger 2-3 veya daha fazla spike(yada mud spike) üst üste gelirse anlaşılmaz bir kalabalık olabilir böyle bir durumda RWR’ı MFD’ ye yansıtarak daha geniş bir şekilde görebiliriz.
4. RCCE Keşif kamerası ile birlikte kullanılır.
Alt seçenekler:
OSB2 RDY: Bu seçenek RDY veya RUN değerini alır. Yerde iken RDY, havada iken RUN değerini alır. Index sayacı saymaya başlar.
Space tuşu ile HUD’dan kayıt yapar.
OSB4 INV: Yük sayfasına gider.
OSB6 RPOD: Uçakta keşif podunun yüklü olduğunu gösterir.
OSB20 IDX#: Kalkıştan itibaren sürekli sayan bir sayaçtır. Bomba bırakma düğmesi (Klavye: Space )ile beraber, HUD’daki çemberin içindeki görüntüyü kaydetmeye başlar.
5. RESET Uygulanmamıştır.Genelde gece/gündüz için MFD ayarlarını sıfırlamaya yarar.
6. Stores Management System sayfası,yani stok yönetim sayfası(stok:mühimmatlar, podlar ve harici yakıt tanklarıdır) Bu sayfa F-16’nın mühimmat ve teçhizatlarını yönetmek içindir.Bu sayfayı kullanarak o an uçakta yüklü olan silahlar seçilebilir jettison(S-J) seçeneğini kullanarak CTRL+J tuşları ile tamamını atabildiginiz mühimmatları tek tek seçip jettison edebilirsiniz.SMS ve FCR sayfalarının en önemli özelliği diğer Fighter sınıfı uçaklardaki (F-4, F-14 vs.)gibi bir silah sistem subayına gerek kalmadan pilotun tüm silah sistemlerini kendisinin kontrol edebilmesini saglamasıdır.Falcon’da uçuşa hazır durumda gerekli bütün bilgiler SMS sayfasına girili durumdadır.SMS sayfasının geçerli uçuş moduna(AA,AG,NAV) bağlı alt sayfaları mevcuttur.Örnegin NAV modda uçarken SMS sayfası uçakta yüklü bulunan mühimmat ve pod veya tankları gösterecektir bunları da bir takım kısaltmalar kullanarak yansıtır. Sol üstte, top için mermi sayısı ve altında topumuzda kullanılan mermi tipi görüntülenir. Alt ortada, uçağın o anki uçuş konfigürasyonu (CAT I – CAT III) ve o anda uçağa zarar vermeden çekebileceğiniz max g görüntülenir.
7.HSD ekranı (Horizontal Situation Display), Yatay Durum Ekranı, o anki durumumuzla ilgili bilgi verir. Çok önemli bir ekrandır. Steerpointlerin yerleri ve rotalar görülebilir. Seçilmiş olan menzile göre, 3 adet iç içe geçmiş çember, menzil bilgisi sağlar. Genelde 15 mil seçili. Dolayısı ile her çember 5 millik bir daire kesiti oluşturuyor. Veya en uzaktaki çember üzerindeki bir hedef 15 milde iken, orta çizgide 10 mildedir. En yakın çizgideki ok, kuzey yönünü (0 baş) gösterir. Diğer kısa çizgiler de diğer ana yönleri gösterirler. Sol alttaki W şekli ve çizgi, gerçek rotanızdan ne yönde ve ne kadar saptığınızı gösterir. Eğer BULLSEYE açık ise , burada BULLSEYE bilgimiz çıkar. Hemen üstte ise kursorun bulsseye bilgisi vardır.
HSD üzerinde hareket eden kursor, aslında radar kursorunuzun bir resmidir.
Ayrıca HSD de bazen harf/rakamlar ve çevrelerinde çemberler görürüz. Bu çemberler, ilgili SEAD tehdidinin silah/füze menzilini gösterir. Bu menzil içerisine girdiğimizde çember kırmızıya döner. Ayrıca, datalinkler sayesinde kol uçucularınızın pozisyonlarını, yüksekliklerini ve kilitlendikleri hedefleri görebilirsiniz.
HSD ile ilgili seçenekler:
DEP:Uçağı ortaya alır. Bu modda (CEN) uçak ekranın ortasındadır. Ama menzil 10 mile kadar düşebilir. Daha detaylı görüş alınır.
(OSB1 dügmesinin hizasında).
DCPL: Radar bağımsız menzil ayarıdır. CPL’de HSD ekran menzili, radar menzili ile birlikte değişir.
(OSB2 dügmesinin hizasında).
NORM: Tıklayınca ekrana zoom yapar. EXP1 ve EXP2 zoom modlarıdır. Kol uçuşlarında işe yarar.
CNTL:HSD ekranındaki verilerin isteğimize göre ayarlanmasını sağlayan seçenekleri barındıran sayfadır.
HSD CNTL Ekranı
FCR: Radar kursoru ve radar tarama alanı çizgileri.
PRE: Önceden planlanmış hedefler. Tehditler ve menzil çizgileri dahil.
AIFF: IFF bilgileri. Çalışmıyor.
CNTL: Ana HSD Ekranına dönüş.
Sağ Kısım: LINE1-3: Çizgilerin ekranda yer alıp almaması.
RINGS: Menzil çemberleri.
ADLNK: Data link’i açar. Kol uçaklarının yeri ve hedefleri.
GDLINK: Yer data link verileri. Yer hedefleri ve tehditler.
NAV1 – NAV3: İlgili navigasyon verileri. Simülasyonda sadece NAV1 de bilgi vardır.
HSD Kursoru ile yapılabilecekler:
1. Herhangi bir steerpoint üzerine götürülüp designate edilirse ( Numerik Klave 0 ) o steerpoint seçili steerpoint olur.
2. Bir tehdit üzerine götürülüp designate edilirse o tehdidin menzil çemberi bilgisini gösterir (zaten gösterilmiyor ise)
3. Yine bir tehdide götürülüp un-designate yapılırsa ( Nümerik Klavye Del ), tehdit menzil çemberini kaldırır.
Kursorumuzu ekranın en üstüne götürürsek ve ileri itersek, HSD ekranının menzili artacaktır.
FRZ:Ekranı dondurur. Uçaklar hareket eder.
DCLT:Declutter. Ekrandaki karmaşayı azaltır.
8.DTE Ekranı
Normalde veri kartuşuna yüklenen bilgilerin kontrolünü ve geri yüklenmesini sağlar. Load düğmesine basarak, hard diske kaydetmiş olduğunuz (ALT+C ve sonra S) bilgileri getirebilirsiniz.
9.TEST Ekranı
Uçuş boyunca meydana gelen arızaların bir kaydını gösterir. Ayrıca sistemleri arızalara karşı test etmemizi sağlar. Sol üstten BIT1 veya BIT2 sayfasına geçeriz. Her sayfada test edilebilecek sistemlerin adları gelir. İlgili sistemin yanındaki OSB düğmesine basıp bekleyerek sistemi test edebiliriz. Uyarısız sönerse, çalışıyor demektir.
10.FLCS :Flight Control System Uçus Kontrol Sayfası (Falcon’da kullanılmıyor)
11.DCLT :Declutte Option,bu bir sayfa değil sadece bir tuştur AA ve AG modda eğer destekleniyorsa DCLT tuşuna basılınca MFD’nin alt sırasındaki bütün tuş
isimleri kaybolur,bir kez daha aynı tuşa basınca geri gelirler… MFD’lerde alt
satırdaki tuşlar kısayol tuşu (çabuk erişim tuşu) olarak adlandırılır ve en çok
kullanılanlar kısayol olarak atanır.
DCLT düğmesine basmadan önce. DCLT düğmesine bastıktan sonra, alt sıraya dikkat!
12.FCR :12 numaralı OSB tuşu 20 numaralı FCR tuşunun kısa yoludur.
13.HSD :13 numaralı OSB tuşu 7 numaralı HSD tuşunun kısa yoludur.
14.TEST:14 numaralı OSB tuşu 9 numaralı Test tuşunun kısa yoludur.
15.SWAP :Swap tuşu sağ ve sol MFD’lerdeki görüntüleri karşılıklı olarak degiştirir,yani sol MFD’deki o anki görüntüyü sağa sağdakini sola alır.
16.TFR :Terrain Following Radar Arazi takip radarı demektir, IR bir kamera yardımı ile arazi takibi yapar. Alçak irtifalarda yeryüzü şekillerinin radarla izlenerek uçağın yere çarpmadan otomatik uçmasını sağlar. Ayarları şöyledir:
OSB2: Sürüş tipi, uçağın ne kadar sert hareketler yapmasına izin vereceğinizi seçiniz. HARD en sert, SOFT yumuşak, SMOOTH en yumuşak.
OSB4: NORM ise sistem aktif. STBY beklemede. Bunu açarak oto-pilotu aktif ederiz.
OSB6: OSB6-OSB9: Uçuş yüksekliği
OSB10: VLC, Çok alçak uçuş. Tehlikeli: Sadece deniz üzerinde kullanınız.
17.FLIR :Forward Looking Infra Red sayfası, kızılötesi ileri bakış sistemi.FLIR görüntüsünü ekrana yansıtır. Simülasyonda kullanılmamaktadır.
18.WPN :Weapon Specific Page,WPN Ekranı, bir silahın kamerasına bağlı olarak görüntü verir. Örneğin Maverick’ten gelen TV görüntüsünü ekrana yansıtır. Maverick seçildiğinde, bu ekranda elektro optik olarak silahın hedefini seçeriz.
19.TGP :TGP Ekranı, lazer güdümlü bombaların hedefe yönlendirilmesinde ve lazer nişanlanmasında kullanılır.
20.FCR :Fire Control Radar sayfası,hava ve yer radarlarını kullandıgımız sayfadır. Tüm radar işlemlerinin yapıldığı ekrandır.
Hava-Hava radar modları F1 tuşu ile, Hava-Yer radar modları F2 tuşu ile değiştirilebilir veya Alet kontrol panelindeki A-A ve A-G düğmelerine basarak modlar arasında geçiş yapılabilir.
Hava - Hava Hava - Yer
23 Aralık 2011, 14:49:59
