Bu eğitim dökümanı
101-polxxier tarafından hazırlanmıştır.
İNİŞNormal İnişDüzgün ve normal bir iniş için öncelikle pistin baştan karşılanması gerekir. Bu karşılama 15-20 mil mesafeden ve direk olması inişimizi kolaylaştırır.. Bu noktada hızımız 300 knot civarı olmalı ve irtifamız ise 2500-3000 feet arası olmalıdır. Bir diğer nokta ise yaklaşma açısıdır. Bu açı 2-3 derece arasıdır.Bu açıyı koruyarak piste yaklaşırız. Piste yaklaştıkça pist başı belirginleşir, burada FPM’i pist başına getirir ve piste ortalarız.Daha sonra, hızımızı 300 knot’un altına çekerek iniş takımlarını açarız. Bu esnada lüzum görürsek hava firenlerini de açarız. İniş takımları açıldığında HUD’da AoA Göstergesi çıkar, bu bizim 11 derecelik AoA açısını koruyarak piste hasarsız inmemizi sağlar.Bu gösterge HUD’da köşeli parantez şeklindedir ve 11 ve 13 derecelik açıları gösterir, en üst noktası 11 derecelik AoA dır. Burada yapmamız gereken FPM, AoA göstergesinin uç noktası ile pist başının aynı hizada olmasıdır. Bunları sağlayarak uçağın süzülerek pist başına yaklaşması sağlanır.Burada önemli olan bu üç durumun sağlanması için yapılması gereken hamlelerdir.
1- FPM AoA göstergesinin 11 dereceyi gösteren çizgide ancak pist başının altında kalmışlar ise yapmamız gereken Stick Back yani joystickimizi biraz geri(kendimize doğru çekerek) FPM ile AoA Göst. Pist başına getirmektir
2- FPM AoA göstergesinin 11 dereceyi gösteren çizgide ancak pist başının üstünde kalmışlar ise Stick Forward yani joystickimizi biraz ileri iterek FPM ile AoA Göst. pist başına getiririz.
3- FPM AoA Göst. üzerinde kalmış ise Throtlle Down yani gaz keserek pist başında hizalarız.
4- FPM AoA Göst. altında ise Throtlle Up yani gaz vererek pist başına hizalarız.
Bunları yaparken hızımızı 160-170 knot civarlarında veya %75 Rpm civarında tutmaya çalışmaktır. Burada unutulmaması gereken nokta; uçağın yük durumuna göre hız kontrolünün sağlanmasıdır. Yüklü olan uçak normalden daha hızlı bir şekilde alçalır, bu nedenle gazımızı keserek uygun hızı yakalamaya çalışırız.İrtifamız 100 feet’in altına indiğinde ve temasa saniyeler kala uçağın burnunu 5-8 derecelik bir açıyla kaldırarak hem hızımızı daha azaltırız hemde arka tekerlerin yumuşak bir şekilde piste konmasını sağlarız.Daha sonra, burnu yavaşça indirir, ön tekerinde piste temasını sağlar ve Gövde Freni yapmaya başlarız.Bunu sürekli olarak frene basılı tutarak değil parça parça basarak yaparız aksi taktirde tekerlerin lastiklerinin yanmasına sebep oluruz.Eğer yere açılı inmiş isek pedalların yardımı ile sağa veya sola doğru uçağı hareket ettirek pistte kalırız ve Taxi yaparız.
Motorsuz İnişF16 da motorsuz iniş hesaplaması 5000 feet irtifada 7 mil yol aldığını göstermektedir. Bu durumda irtifamızı kullanarak kat edeceğimiz mesafeyi hesaplarız. Motorsuz iniş durumunda kalırsak öncelikle Jettison yani ekstra mühimmatı uçaktan atmalıyız. Çevrede havaalanı olup olmadığına bakarız, yoksa TACAN kullanarak en yakın olanı buluruz. Burada yaklaşma açımız 11-17 derecedir ve hızımız 210-220 knot arasında ,AoA ise 6 derece olmalıdır.
Eğer pist size çok yakın ve 11-17 dercelik yaklaşma açısının uzağında isek sola-sağa manevralar yaparak yüksekliği düşürürüz.Hız artıyor ise hava frenlerini açmalı uygun hıza düştüğümüzde ise kapatmalıyız. Piste yaklaşırken FPM i biraz aşağıda tutuyoruz böylece uzun bir iniş yapmayalım. 500 feete geldiğimizde iniş takımlarını kokpitten elle açarak 6 derecelik AoA yı koruruz, hızımızı dahada azaltmak için burnu biraz daha yukarı kaldırırız. Aksi halde inişimiz hıza bağlı olarak bizi pistin ilerisine taşıyabilir.Piste temasta burnu biraz daha kaldırırız takriben 13 dereceye kadar, çok fazla değil, çünkü hava frenleri yere çarpar.Gövde frenleri çalışmadığı için pistte sola sağa manevra yaparak hem hızımızı hemde mesafeyi azaltır ve dururuz.
KALKIŞNormal bir kalkışta 10 derecelik açı yeterlidir. Bu Gun Cross’un HUD’da10 derece çizgisine kadar çekilmesi ile gerçekleştirilir. Eğer 14 dereceye kadar açı yükseltilirse nozül yere çarpar ve uçak hasar alır. Flaplar için ise bir ayar yapılmaz FLCS yani uçuş bilgisayarı bunu kendisi yapmaktadır.Normal havalanma hızımız 160 knottur.Eğer uçak yüklü ise hız değişir yani arttırmak gereklidir. Düzgün bir şekilde irtifa alırken ve hız 300 knota gelmeden tekerleri toplarız.Hız 300 knot üzerine çıkarsa tekerler zarar görür. Üç tür kalkış mevcuttur. Bunlar:
1) Full AB ile normal kalkış: Motor devri Full AB’ye getirilerek kalkış yapılır.Rpm %100’ün üzerindedir.
2) Military Power: Rpm %100’e getirilerek yapılan kalkıştır. Uçak daha yavaş hızlanacağından kalkış mesafesi daha uzun olur. Gerekirse frenlere basılmalı, devir %100 e geldikten sonra frenler bırakılarak mesafeden kazanılmaya çalışılmalıdır. Yakıtın yetersiz olabileceğini düşündüğümüz görevlerde, yakıt tasarrufu için kullanılabilir.
3) Kısa kalkış: Pistin hasarlı / yeterince uzun olmadığı durumlarda kısa kalkış yapmamız gerekebilir. F-16’yı mümkün olan en çabuk şekilde kalkış hızına ulaştırmak için, frenlere basılır ve fren basılı iken Rpm %100 ün üstüne(Full AB) çıkartılır. Nozül açıklığının %100 olması ile beraber fren serbest bırakılarak kalkış yapılır.
*Rpm göstergesi sağ mfd nin hemen sağındaki göstergelerden alttan ikinci olandır.
Nozül göstergesi ise üstten ikinci olandır.
Kol ile kalkışlar(Alıntıdır)
İkili Kolda Kalkış: Kol lideri olan uçak, pist başında, pistin sol tarafında yerini alır. İki numaralı uçak da, hemen sağ tarafında ve biraz gerisinde yerini alır.
Eş zamanlılığı sağlamak için, lider kalkışın tipini bildirir. Örneğin Kısa Kalkış yapılacak ise, her komut için 3’ten geriye doğru sayar. Sıfırda ilgili komut uygulanır. Örneğin ikili kol için kısa kalkışta şu saymalar yapılmalıdır:
1: Frenler basılı.
2: İki. (Anladığını ve uyguladığını ifade ediyor)
1: Full AB için sayıyorum, 3.2.1.go
Full AB, go ile beraber aynı anda verilir.
1: Fren bırakmak için 3.2.1.go
Frenler go’da aynı anda bırakılır. Frenlerin bırakılması ile beraber uçaklar pistte hızlanmaya başlar. Lider burunun kaldırılacağı hızı bildirir…
1: 180’de 10 derece çekiyoruz.
2: İki.
180 knotta burun 10 derece kaldırılır. Böylece tekerlek kesme yaklaşık aynı zamanda olacaktır. Daha sonra lider sayar:
1: Teker toplamak için, 3.2.1.go
Teker aynı anda toplanır. Daha sonra lider, devri ayarlatır. Referanslar verilerek kolda hedefe yönelinir.
Üçlü Kolda Kalkış: Kol lideri olan uçak, pist başında, pistin sol tarafında yerini alır. İki numaralı uçak da, hemen sağ tarafında ve biraz gerisinde yerini alır. Üç numaralı uçak, geride ve ortada yerini alır.Diğer komut ve işleyiş ikili kol ile aynıdır.
Dörtlü Kolda Kalkış: Liderin ikili kol, ikili kalkıştaki gibi yerini alır, ancak arkadan kalkacak kola da yer bırakır. 3 ve 4 numaralı uçaklar da (ikinci kol), arkada yerlerini alır ve beklemeye başlar.
1 nci kol (1 ve 2 numara), üstte belirtildiği gibi ikili kolda kalkış yaparlar. 3 ve 4 numaralı uçaklar da, liderin belirleyeceği süre kadar bekledikten sonra kalkış yaparlar. İkinci kolun harekete geçmesi için en az 10 – 15 saniye beklenmelidir.
12 Mayıs 2009, 16:55:21
