arkadaşlar forumu araştırdım ama bu konuyu bulamadım.konu çok önemli.af de pek kullanılmamaktadır ama gerçek harp ortamında kimin kazanıp kimin kaybedeceğinde çok kilit rol oynayan bir sistemdir.keyifle okumanız dileğiyle.
DOST DÜŞMAN TANIMA SİSTEMİ
IFF kısaltması; Identification, Friend or Foe sözcüklerinden türetilmiştir. İkinci dünya savaşı zamanlarında gerekliliği anlaşılmış ve adı konulmadan kullanılmaya başlanmış bir tanılama mekanizmasıdır.
Savaş alanlarında tanılama artık çok önemli bir konu haline gelmiştir. Eski zamanlarda askerlerin üniformaları, bayraklar ve benzeri araçlar tanımak ve tanınmak için yeterli iken sesten hızlı uçakların ve gece görüşü bulunan ordu askerlerinin bulunduğu bir savaş ortamında tanımak ve tanınmak çok kritik bir değere sahip olmuştur.
Alman pilotlar, radar operatörlerine kendilerini tanıtabilmek için herhangi bir radar sinyali aldıklarında uçaklarıyla kendi etraflarında dönüyorlardı. Pilotların yapmış olduğu dönüş hareketi radar yankısında kırpmaya sebep oluyordu. Bu sayede radar operatörü hedefin kendi kuvvetlerinden olduğunu anlayabiliyordu.
İngiltere’de, IFF ilk olarak Kraliyet Hava Kuvvetleri uçağına geleni haber vermesi için kurulan bir savaş öncesi gelişmedir. Don Priest tarafından tasarlanmış ve Bawdsey istasyonundan Bob Carter tarafından geliştirilmiştir. Bu ünite Chain Home(CH) radar operatörüne tarama altındaki uçağın dost olduğunu bildiren bir sinyal iletmekteydi. Cihaz 18 inch karelik bir kutudan oluşuyor ve kokpitte pilotun arkasında taşınıyordu. Savaş uçağının küçük kokpiti için oldukça hantaldı. IFF kullanmadaki başarısızlık Barking Creek savaşındaki gibi bir pilotun hayatına mal olabilmesidir. İngiltere’de 1940 yılında meydana gelen bu savaşta, Thames halicindeki bir CH operatörü, radarın 180 derecedeki iki taraflı karşılıklı duruşunu yanlış olarak izlediğini fark etmeyerek, uçağı kuzey denizinden gelen davetsiz bir misafir olarak tanımladı. Savaşçılar yolunu kesmek için hızla ilerlediler, bununla beraber IFF sistemlerini açmadılar. İnceleme savaşçıları ikinci bir CH istasyonu tarafından işaretlendi ve Stanmore’ a davetsiz misafirler olarak rapor edildi. İkinci bir grup savaşçı birinci grubun yolunu kesmek için gönderildi. Son karışıklıkta, İngiliz savaşçılar İngiliz savaşçılarla savaştı ve çok sayıdaki makinada şiddetli hasara sebep oldu.
Radara aşina olmayan pilotlar, IFF sistemini açmanın önemini anlayamadılar. Üniteyi açma düğmesi ile düşmanın ele geçirmesini önlemek için IFF yok etme düğmesi yan yanaydı. Çoğu pilot yanlış düğmeyi seçti ve IFF ünitesini havaya uçurdu. Kapsanan patlamanın gürültüsü ve kokpitte yanan izolasyon maddesinin keskin kokusu çoğu pilotu IFF ünitesini tekrar tekrar yok etmekten vazgeçirmedi. Sonunda, kendini yok etme düğmesi kazara kullanımı önlemek için kalın bir telle korundu. 2. Dünya savaşı sırasında, metrik ve santimetrik radarların her ikisi de gemilerde ve büyük donanmalarda hızla çoğaldı. Kısaca hedefleri tanımlayabilme, ya da en azından düşmandan ayırt edebilme önemi anlaşılmış ve şu gelişmeler yaşanmıştır:
En erken Amerikan IFF sistemi 1937’ deki Naval Research Laboratory (NRL) Model XAE’ dir. İngiltere de, daha bağımsız olarak, Watson-Watt uçak tanımlama için Mk 1(Mark One) sistemi olarak bilinen benzer bir aygıt tasarladı ancak dar bölgelerde dost mu düşman mı ayırt etmek mümkün olmuyordu. Tanımlamanın daha kesin bir yöntemi için gerekli olan şey ise algıladığı her radar sinyalini cevaplayan bir şifre çözücüydü.
İlk çalışmalardan bir diğeri ise Mark III tanımlama-dost veya düşman- sistemiydi. 2. Dünya Savaşı sırasında yer istasyon radarları ile kullanılan bu sistem, uçakların tanımlanmasına yardımcı oldu fakat sistemin sınırlılığı savaşın sonunda kullanımının durdurulmasına neden oldu. Bütün hizmetlerin gereksinimlerini karşılayacak bir tanımlama sistemi geliştirmek için araştırmalar başladı. Sonuç Mark XIFF sistemiydi.
Mark XIFF sistemi iki grup ekipmandan oluşur. İlki, sorgulayıcı-cevaplayıcı- yer radarlarıyla birlikte kurulmuştur ve diğeri, şifre çözücü, dost olan uçağın içine yerleştirilmiştir. Sorgulayıcı-cevaplayıcı yer istasyonunda kurulmuştur ve senkronize tetiklemeler için esas bir radara, bir alternatif akım güç girişine ve IFF videosunu görüntülemek için bir plan konum göstergesine (PPI – Plan Position Indicator) dayanır. Ana bileşenleri bir kodlayıcı düzenleyici (mod i, 2 ve 3), alıcı-veri iletici ve antendir. Sorgulayıcı-cevaplayıcı anten tek yönlüdür. Çünkü radar anteni de tek yönlüdür. Uçak şifre çözücüsü uçağa yerleştirilebilecek herhangi bir radardan bağımsızdır, bununla birlikte, uçağın içindeki bir kaynaktan güce gereksinimi vardır. Bu ünite alıcı-veri ileticisi ve antenden oluşmaktadır. Anten çok yönlüdür, böylece, veri alabilir ve herhangi bir yöne iletebilir.
PPI üzerinde hedefin görüntüsü belirdiğinde, radar operatörü sorgulayıcı-cevaplayıcıyı işleme sokmak için düğmeyi açar. (radar operatörü hangi IFF modunun sorgulanacağını belirler.) Bu, IFF anteninde bir çift radyo frekansına(RF) neden olur. Bu RF etkileri, bir uç kenardan diğer uç kenara 3,5 veya 8 mikro saniye içinde sorgulanan moda bağlı olarak(mod 1, 3 mikro saniye; mod 2, 5 mikro saniye ve mod 3, 8 mikro saniye) sinyaller arası boşluk oluşturacaktır. Şifre çözücü RF sinyal çiftlerini alır ve karşı sinyale yükseltir.(RF etkilerinin ikisi de mevcut olmalıdır çünkü tek sinyal geçerli bir etki oluşturmaz.) Geçerli bir etki aldığı anda, şifre çözücü tanımlama sinyalini göndermeye başlayacaktır. Cevap sorgulayıcı-cevaplayıcı alıcısında alınır ve yükseltgenir. Alıcının çıktısı şifre çözücüden geçerek, 1, 2 sorgulayıcı uçak olarak görüntülendiği fakat aynı açıdaki (bir ark 1, 2 veya 3 karşıtlık için geçerli cevap; 2ark, tanımlama pozisyonu(IF) cevabı için 1 ve 3 modlarında geçerli bir cevap oluşturur; ve dört ark uçağın acil durumu haber verdiğinin belirtisidir.) PPI’ınkinden daha büyük dört arka gönderilir.
Mark XII sistemi şu anki gelişmenin altında yeni bir IFF ekipmanıdır. Mark XII IFF, Mark X’ in, iki ilave modu: C ve 4 ile birlikte, belirgin özelliklerini birleştiren AN/TPX-46 ve AN/TPX-50 sorgulayıcı setleri içerir.
IFF sisteminin işleyiş prensibi “soru - yanıt” şeklinde özetlenebilir.
Mesaj Birleştirildi: [time]21 Şubat 2010, 00:06:35[/time]
Günümüz IFF sistemleri iki bileşenli sistemlerdir. Bileşenlerden biri 1030 MHz de sorgulama sinyali üretirken öteki bileşen 1090 MHz de yanıt sinyali üretir. Aşağıdaki şekilde IFF sisteminin işleyişi özetlenmiştir:
Şekildeki sol taraftaki uçakta bulunan ve IFF sisteminin bir parçası olan sorgulama(interrogator) sistemi ile sorgu tipi belirlenir ve buna uygun kod gönderilir(kod seçimi). Bu sorgu kodunu alabilen ve aktarıcı sistemi açık olan bir hava platformu(sağ taraftaki savaş uçağı) da gönderilen koda uygun yanıtı üretir ve gönderir.
IFF sisteminde platformlar arası gönderilen ve alınan kodların belli bir sınıflandırması vardır. Bu bildiriye konu olan benzetimde, IFF sisteminin mod 1, mod 2, mod 3/A, mod C ve mod 4 haberleşme sınıflarına sahip olduğu varsayılmıştır. IFF sisteminin çalışma prensibine modlar açısından bakıldığında, sorgulama sistemi, sorgulamak istediği modu seçer ve gönderir, aktarıcı sistemi ise seçilen modun platforma yüklenmiş olan kodunu yanıt olarak gönderir.
