Bu eğitim dökümanı
101-cluberman tarafından hazırlanmıştır.
ENGAGEMENT F-16 avcı-bombardıman tipinde bir uçak olup daha çok isminden avcı rolündeki başarılarından bahsettirmiştir.Bunun sebebide kullandığı yüksek teknolojili radarı ve ‘fly-by-wire’ özelliği sayesinde sahip olduğu üstün manevra kabiliyetindendir.Şimdi angajmanlarda önemli role sahip olan hava-hava radarını tanıyalım ve angajmanlarda nasıl kullanılacağını öğrenelim
FLY BY WIRE:uçaklardaki mekanik göstergelerin ve kontrol sistemlerinin elektronik hale getirilmesi sonucu ortaya çıkan teknolojiye verilen ad.hareketler mekanik olarak akratılmıyor ve dolayısıyla pilota daha kolay bi plotaj ve manevralarda serilik kazandırıyor.
[
Üstte görmüş olduğunuz ekran hava-hava radarımızın genel ekranıdır.Radar yaydığı sinyallerin hedeflere çarpıp geri gelmesi sonucun dinlediği echoları ekrana sarı kare şeklinde yansıtır yanı bu kareler bize hedefleri gösteriri.karelerin hemen arkasında olan daha silik sarı işaretler bi önceki radar taramasında hedefin bulunduğu konumu gösterir.bu ekrandan hedeflerin bize yaklaştığını anlıyabiliyoruz.şu anda radarımız crm modunda.ekranın ortasındakı yatay çizgi ufuk noktamız hemen üstündeki beyaz kısa iki çubuk cursorümüz cursorün yanındaki 40 ve 16 rakamları ıse tarama yapılan konumun 16 bin ve 40 bin feet arasında olduğunu gösteriyor.sol taraftaki 142 61 rakamıda cursorun bulundğu konumu yani bullseye ı belirtmekte.şimdi radarmızı nasıl kullanacağımızı öğrenelim.
Radarımızda soldaki mavi işaret bize radarımızın ufuk bakış tarama açısını gösteriri.alttaki T biçimindeki mavi işaret ise yatay tarama alanını gösterir.yine solda 40 rakkamı bize radar taramasının 40 milde olduğunu gösteriyor.menzili F3 tuşuyla azaltıp F4 tuşuyla yükseltebiliriz.ufuk tarama alanını ise F5 tuşuyla daha alt seviyeye F7 tuşuyla daha üst seviyeye ve F6 tuşuyla ortalayabiliriz.
Şimdi radar ekranında görülen banditlere nasılkilit atmayı öğrenelim.hedeflerin hızını,hedefle aramızda olan mesafeyi,hedefin yuksekliğini ve hud da ki konumunu öğrenmemiz için hedefe mutlaka kilit atmamız gerekir aksi taktirde hedefe kitlenemeyiz ve uzun menzilli hava-hava mühimmatlarımzı kullanamayız(aim-9 hariç).hedefe kitlenmek için curosumuzu klavyedeki yön tuşlarıyla hareket ettirip hedefin üzerine getirmeli ve (numpad 0) tuşuna basmalıyız böylelikle radar da karşımıza alttaki gibi bi görüntü gelir.
Şu anda hedefe kitlenmiş durumdayız.hedef 5 mil mesafede.şu anda radarımızın tarama genişliği sadece ekrandaki mavi çizgiler arasındadır.ve tarama alanı daraldığı için tarama daha hızlı yapılıyor.hedef üçgen şeklini almıştır ve altındaki 15 yazısı bize hedefin 15 bin feette olduğunu belirtiyor.üçgen işareti bize hedefin burnunun baktığı yönü gösterir. 02R aspech açısı 000 ise burun bakış açısını gösterir.000 kuzey yönü. Hedefin hızı 250 knot bizim hedefle aramızda olan hız farkı ise +172 knot yani hedefe 172 knot daha hızlı yaklaşmaktayız.(bu bilgileri özellikle refuelling sırasında tanker e kilit attıktan sonra kullanıyorum böylelikle hız farkını takıp edebiliyoruz)hedefin kilitini atmak için (numdel) tuşunu kullanabiliriz. Şu anda bir angajmandayız.şimdi hedefe füze göndermeyi görelim.
Burada hedefe kitlenmişiz füzemiz seçili ve altta rdy yazısından füzenin ateşlenmeye hazır olduğunu görüyüruz.sağ da dlz noktası var ve bu nokta daha büyük olan çizginin ortasında yani atış olduktan sonra füzemiz kendi radarını kullanmaya başlıcak.t12 ise füzenin hedefe ulaşacağı zamanı yani 12 saniyeyi belirtiyor ve füze bu konumda ateşlendikten sonra pitbull ifadesi pilot tarafından söylenecek.füze ateşlendikten sonra sarı olan üçgen işareti kırmızıya dönücek.eğer füzemiz hedefe isabet ederse kırmızıya dönen işaret tekrar isabet aldıktan sonra sarıya dönücek ve hedef tamamen etkisiz hale geldikten sonra radaraımızdan kaybolacaktır.
Şimdi bir dogfight sırasında işimize yarıyacak acm modlarını öğrenelim.
(ben bu modları joystick te ki tuşlara aktardım böylelikle hedefin konumuna göre acm modunu değiştirmek zaman almıyor.)
[URL=http://imageshack.us]
ACM 30*20 modu.bu moda görünen mavi çizgiler hud ekranına giren uçaklara otomatik kilit atılıcanı gösterir.ctrl 6 tuşuyla bu mod açılır.
Acm 10*60 MODUBu modda mavi çizgiler bize tama noktasını gösterir.doğfight sırasında hedef uçağın önünde ve yukarsında olduğunda otomatik kilit atar
BORESIGHT MODU
Bu moda da ise hud ekranında artı şekli çıkar. Hud da ki artıyı hedefin üzerine getirerek hedefe kilit atılır.
SLEWABLE MOD
Bu modda da atı şeklinde işaret çıkar hem kursoru oynataak kilit atılır hemde hedef bu mavi çizgilerin içine girdiğinde otomatik kilit atılır.(genelde kullandığım mod)ctrl / tuşuyla seçilir. Görmüş olduğunuz modlar bize angajman sırasında zaman kazandırmaya yarayan modlar.böylelikle yakın mesafedeki angajmanlarda üstünlüğü ele geçirebiliriz.
HERKESE İYİ ANGAJMANLAR :bv:
DEFANSIVE ENGAGEMENT(KARŞI ÖNLEMLER KAÇINMA HAREKETLERİ)Karşı önlemler bir görev sırasında sıklıkla başvuracağımız bir uçuş şeklidir.
Çoğu zaman uçağımızı düşman füzelerin atış yapmadan önce koruyan sistemlerin ve prosedürlerin tümüdür.
Bir füzenin bizi bulması için ilk başta bize kilitlenmesi lazım.bunun içinde güdümlenmesi lazım.güdümlü füzelere çalışma şekillerine göre farklılıklar gösterir.
ISI GÜDÜMLÜ FÜZELER.Bu tip füzeler kaynağını kilitlendikleri uçağın ısı kaynağından yani motorundan çıkan egzoz gazının sıcaklaığından alır.bu tip durumlarda operatör radardan sinyal alır ve fuzenın ateşlenmesi gerektiği zamanı bekler ve füzeyi ateşler.
ıSı GÜDÜMLÜ FÜZELERDEN KAÇINMAK İÇİN:bu tip füzelerden kaçınmak için f-16 da 30 adet bulunan flare adındaki ısı kaynakları kullanılır.flare uçaktan bırakıldıktan sonra yaklaşık 1 dk. Boyunca yüksek ısı miktarı yayar. Buda ısı güdümlü füzelerin yanıltılmasına neden olur.ama sadece flare ile füzeden kaçmak çok zordur özellikle işin püf noktası flare bırakıldıktan sonra ve sert ve flare ın tersi pozisyonda manevra yapılmalıdır.
RADAR GÜDÜMLÜ SİSTEMLER.bu sistemdeki füzelere bir radara dahil çalışmaktadır. Füzeler ise bir operatör tarafından yönlendirilir buna yarı aktif güdümlü füze denir.operatör radarda bize kitlenir ve atışı yapar daha sonra da füzenin kontrolunu kendisi yönetir.bu füzelerden kaçınmak için rwr mizde bize kilit uyarısı gelir bu kilit uyarısı geldiğinde kilidi kırmamız gerekir.bunun içinde cockpit ten radarımızı kapatıp açmamız bizi bi süreliğine korur.
Radar güdümlü füzeler 2 ye ayrılır aktif ve yarı aktif.yarı aktif füzeler düşman radarının bizden yansımalarını izler ve bu radar echo ları sayesinde bizi bulur.bu füze tipinden kaçmak için yine radar kilidini kırmamız gerekir.
Tam aktif füzeler ise kendı radarlarına sahip füzelerdir.
Bunlar fırlatıldıktan belli bi menzile kadar fırlatıldığı nesnenin radarını kullanır ve daha sonra kendi radarına geçer.bu tip füze çeşitlerinde en çok dikkat etmemiz geren şey füzelerin ateşlendiklerinde yada kilitlendiklerınde rwr mizde kilit yada atış uyarı sesi olmamasıdır. Sa-5 sa-10 bu tip füzeler çok tehlikelidir bu füzeler ancak kendi radarlarını açtıkları zaman fark edilir bundan da kaçmanın en bilindik yolu füzenin yönünü tespit edip split s manevrasıyla alçalıp hız kazanmak ve aksi yönde yol almaktır. Bu kaçış şeklinde hız çok önemlidir. Bu tip füzelere bize ulaşmak için kestirme yol kullanırlar.yani bize ulaşıcağı en kısa yolu takip ederler.füzeler bize tam
Ulaşmadan patlaya bilir ve zarar verebilirler.
Karşı önlemler.uçağımızda icp panelinin yanında kokpitin solunda rwr bulunur.
Bu rwr de bizi kilit atan hedefleri görebiliriz.rws sembolleri uçağımızın kokpitinde mevcuttur.rwr uçağın bazı bölgelerinde bulunan sensörler tarafından çalışır.rwR nin ortasında bullseye a benzeyen bi ekran vardır bu ekranda ortadaki nokta uçağımızın konumu dur ve rwr de beliren hedefler bize yakınlık uzaklık olarak değilde kritik radar ve füze tehlikelerine göre pozisyon alırlar.
Herhangi bir füze bize fırlatıldığı an hemen rwr nin yanında missle launch ikaz işiği yanar ve uyarı sesi gelir.unutmayalım rwr miz ısı güdümlü füzeleri bize asla belirtmez.
ALQ 131 ECM POD.bu pod yanıltıcı poddur.jammer adıylada geçer.güç verildiği anda belli bi menzilde jamming yapar.düşman radarlarının gönderdiği sinyallere çok daha kuvvetli karşı sinyaller göndererek düşman radarının belli bir menzile kadar karışmasını sağlar.düşman uçağımız hakkında bilgilere sahip olamaz ama sadece belli bir menzile kadar.jammerın sinyalleri belli bir açısal alanda yükseklikle alakalıdır.jammer uçağın kanat hizasına yani yanal açıda çok fazla sinyal yaymaz daha çok dikey sinyaller yayarlar fakat bunun bazı dezavantajları olur.mesela düşman radarı henüz bizi tespit etmemişken jammerı aktif hale getirdiğimizde bizim varlığımızdan haberdar olurlar.
Ayrıca uçağımızda 4 farklı önleme prgramı vardır.bunlar kokpıtın solunda yer alır(resim ekleyemiyorum) bu programlar ne kadar aralıkla chaff yada flare atılıcağına karar verir.
Sonuç olarak düşman bölgesine girilmeden önce kaçınma önlemleri alınmalı herhangi bir füze fırlatılması sırasında da split s manevrasıyla hızlanılıp alçak irtifaya inilmeli.
Not:alçak irtifadaki uçuşlarda düşman bölgesinde tehlike fazla olduğu için belli aralıklarla flare atılması güvenliğimizi arttırır.
RWR
[IMG] İyi uçuşlar :bv:
